Direct naar inhoud
Direct naar inhoud

Alle artikelen

Grenzen aangeven: waarom je ja zegt terwijl je nee bedoelt

Er rolt een ja uit terwijl je nee bedoelt. Waarom dat gebeurt en hoe je grenzen aangeven oefent in vijf stappen, te beginnen bij de kassa.

Je collega vraagt of jij dat rapport nog even oppakt. Je schoonmoeder rekent op zondag. Je vriend wil je aanhanger lenen, wéér. En je zegt ja, want nee zeggen kost meer dan je op dat moment wilt betalen. Althans, zo voelt het. Pas in de auto op weg naar huis weet je wat je eigenlijk had willen zeggen.

Het korte antwoord

Je zegt ja terwijl je nee bedoelt, omdat een nee voelt als een risico en omdat je je grens vaak pas opmerkt als hij al over is. Grenzen aangeven begint daarom bij eerder merken wat een vraag met je doet; de woorden komen daarna. Oefenen doe je eerst waar weinig van afhangt.

Waarom nee zeggen zo moeilijk is

Als nee zeggen simpel was, deed je het allang. Leerde je als jongen dat meehelpen werd beloond en dwarsliggen niet, dan voelt een ja nog steeds veilig en een nee als een risico. Hoe zulke lessen uit je jeugd blijven meedoen, staat in het stuk over het innerlijk kind.

Daar komt bij dat een nee voelt als een afwijzing van de ander. Toch wijs je alleen een verzoek af: wie nee zegt tegen het rapport, wijst het rapport af en niet de collega die het vroeg. Maar conflict lijkt gevaarlijker dan aanpassen, dus kies je de korte pijn van een ja boven het ongemak van een eerlijk antwoord.

En dan is er dat moment in de auto. Misschien merk je je grens pas als hij al over is: je hebt zo lang meebewogen dat je pas achteraf voelt dat het te veel was. Wat er in je lijf gebeurt als iemand iets vraagt, kun je leren opmerken. Bij Broederschap is luisteren naar je lijf een werkvorm op zich: lichaamswerk.

Wat het je kost om altijd ja te zeggen

Elke ja die eigenlijk een nee was, zet je op een rekening die je later alsnog betaalt:

  • Wrok: je doet de klus met tegenzin en neemt het de ander kwalijk, terwijl jij degene was die ja zei.

  • Moeheid: leven naar andermans agenda is topsport zonder rustdagen.

  • Gesnauw: ingeslikte nee's kunnen er zijwaarts uitkomen, bij de mensen die er het minst aan kunnen doen.

Waar dat gesnauw vandaan kan komen, lees je bij een kort lontje. Ben je al weken uitgeput en slaap je slecht, kijk dan ook naar de signalen van een burn-out en bespreek het met je huisarts.

Grenzen leren aangeven: zo oefen je

  1. Merk wat er gebeurt voordat je antwoordt. Spant je kaak, zak je wat in, of blijf je rustig als iemand iets vraagt? Je hoeft er nog niets mee: opmerken is genoeg.

  2. Neem bedenktijd. "Daar kom ik morgen op terug" is een volledig antwoord voor nu. Afstand maakt eerlijk.

  3. Begin bij de kassa. Nee tegen de bonuskaart of de extra garantie, en niet meteen tegen je moeder. Zo'n nee kost je niets, en je hoort jezelf hem toch zeggen.

  4. Laat de smoezen weg. Een nee met drie smoezen eromheen nodigt uit tot onderhandelen. Eén vriendelijke zin is genoeg: "Nee, dat doe ik niet. Bedankt dat je het vraagt."

  5. Reken op wat ongemak. Na een eerste nee wil je het misschien meteen goedmaken met een ja of een excuus. Wacht daarmee tot de volgende dag en kijk wat de ander doet.

Oefenen met een andere man: de Wheel of Consent

Thuis en op je werk is de inzet meteen hoog: het gaat om je baas of je schoonmoeder. Daarom oefenen we bij Broederschap ook waar minder op het spel staat. Bij de Wheel of Consent werk je in tweetallen en oefen je in korte rondes met vragen, ja zeggen en nee zeggen. Er gebeurt alleen iets als jullie allebei ja zeggen, en zo hoor je jezelf nee zeggen tegen iemand die er niet van schrikt.

Veelgestelde vragen

Is nee zeggen egoïstisch?

Nee. Een eerlijke nee laat de ander weten waar hij aan toe is; een ja met tegenzin doet dat niet. En de tijd die je weggeeft aan wat je niet wilt, gaat ergens anders van af, bijvoorbeeld van je zaterdagochtend.

Hoe zeg je nee tegen je leidinggevende?

Begin bij wat er al op je bord ligt: "Als ik dit oppak, schuift dat andere project een week op. Wat gaat voor?" Zo leg je de keuze terug bij wie de prioriteiten stelt, en hoef je niet bot te zijn. Voelt nee zeggen tegen een baas zwaarder dan tegen wie dan ook, dan is het stuk over de vaderwond misschien herkenbaar.

Wat als de ander boos wordt of ik me schuldig voel?

Dat kan, en dan mag hij daar even van balen. Je kunt vriendelijk blijven en toch bij je nee blijven. Voel je je daarna schuldig, kijk dan of je iets fout hebt gedaan of alleen iets nieuws.

Na de autorit naar huis

De volgende keer dat je in de auto bedenkt wat je eigenlijk had willen zeggen, kun je het ook ergens hardop zeggen: in een gratis online mannencirkel, waar niemand je om een klus vraagt. Heb je hulp van een huisarts of psycholoog nodig, dan blijft die de eerste plek, en is zo'n kring iets voor ernaast.

Profielfoto van Khyal van der Kooi

Geschreven door

Khyal van der Kooi

Khyal is medeoprichter van Broederschap en zat al met honderden mannen in de kring. Hij heeft niet op alles een antwoord, maar hij ziet vaak eerder dan jij waar je vastzit.

Artikelen

Meer artikelen